Hakan Genç
Köşe Yazarı
Hakan Genç
 

ELEŞTİRİ KÜLTÜRÜ

Bazen gördüklerimiz ve aldığımız bilgiler çerçevesinde, siyasetçiler, kamu kurumları, kamu görevlileri veya diğer kişilerin yaptığı işlerle ilgili olarak eleştirel yazılar yazıyoruz. Amacımız burada eleştiriye muhatap olan kimliklerin yapmış olduğu iş ve eylemleriyle ilgili olarak, kamuoyunun doğru olarak bilgilendirilmesi, yönlendirilmesi adına üçüncü bir göz olarak, bir fikir veya düşünce beyanı ortaya koymaktır. Bazen yaptığımız eleştirilerle ilgili olarak; hemen bir husus ön plana çıkar ve bir dayatma olarak sunulur: “Eleştiri yapıcı olmalıdır.” Gerçekten de "yapıcı eleştiri" ne demek? Ciddi planda bir karşılığı var mıdır? Bir eleştiriyi yapıcı kılan nedir ve nasıl bir yapıcı nitelik kazanır? Bu durum eleştirinin muhatabının onu algılayabilme, anlama ve uygulama kapasitesiyle ilgilidir. Ben eleştiriyi, doğru bulmadığım bir şey için yaparım. Eğer bu eleştiriyi yaptığım kişi ya da kurum ben-merkezci değilse bu eleştiriyi değerlendirir, ikna olur, yanlışını düzeltir ise; eleştiri yapıcı nitelik kazanır. Bu haliyle yapıcı bir nitelik kazanan eleştirel bakış ve düşünce, bireylerin, toplumların, kurumlarımızın gelişmesiyle birlikte; yenilikçi düşünce ortamının ve toplumda eleştiri kültürünün gelişmesine de büyük katkı sunar.  Eleştirinin olmadığı yerde, yenileşmeden ve rekabetten de söz edilemez. Bu nedenle konulara eleştirel yaklaşım her zaman; gelişmenin, geliştirmenin anahtarı olarak kabul edilmeli, yaratıcılığı ve yeniliği besleyen bir olgu olarak düşünülmelidir. Eleştirel düşünce ve ifadeler, gözleme, bilgiye dayalı, sonuç ve çözüm odaklı olmalıdır.  Yoksa dayanaksız,  bilgi, belge olmaksızın yapılan eleştirinin yapıcı olmasını beklemek de safdillik olur. Hukuki zeminden uzaklaşan, “laf olsun torba dolsun” şeklinde veya kişisel husumet ve şahsi ihtiraslara bağlı olarak yapılan eleştiriler; çoğu kez dedikodu, asılsız suçlama ve şikâyet, saldırı,  dışlama vb. nitelikler taşımaktan öteye geçmez. Bu tip eleştirilerin; sorgulayan, araştıran kişiler ve toplum nezdinde bir karşılık bulması da mümkün değildir. Bir vatandaş olarak, bazen de bir köşe yazarı duyarlılığı çerçevesinde, sürekli olarak vatandaşlarımızla, siyasetçi, iş adamı, esnaf, gazeteci vb. birçok dostlarımızla şehrin ve ülkemizin genel durumu hakkında sohbetler ediyoruz. Sohbet hemen, direk olarak şehri veya ülkeyi idare edenlerin yapmakta oldukları iş ve işlemlere, eylemlere gelmektedir. Bu kapsamda; Ülkenin sorunları, yapılan işlerin, yatırımların, yanlış olduğu veya yapılan işlerin doğruluğu, hatta gecikmiş bir yatırım, bir iş olduğu konularının yanında; kamu görevlilerinin ahlaki ve hukuka uygun olmayan davranışları da sürekli olarak konuşulur, tartışılır ve bazen de bu konularda farklı kesimlerden bildirimler alınır.   Bizlerde;  kamu işi yapmakta olduğumuzun bilinci ile şehri ve ülkeyi yönetenlerin, kamu görevlilerinin yapmış oldukları eylemleri, işleri, yatırımları, halka doğru ve şeffaf olarak aktarmak ve aydınlatmak görevi çerçevesinde, somut bilgiler dâhilinde, köşe yazısı yazmakta veya haber yapmaktayız. Yazmış olduğumuz köşe yazısından kaynaklı, vatandaşlarımız tarafından yapılan teşekkürlerin yanında; kurum yöneticileri, siyasi oluşumlar ve yandaşlarından aldığımız karşı eleştiri, hakaret, tehdit, filli saldırı, hedef gösterilme, kurum yöneticilerinin telefonlarımıza dahi bakmaması vb. olumsuz davranış ve tutumlar ile karşı karşıya kalıyoruz. Bazen de soruşturmalarla… Bilinen bir söylem vardır “eleştirmek özgürleştirir.” Bu sebeple eleştiri ifade hürriyeti bağlamında;  özgürlükler rejimi demokrasilerin olmazsa olmazıdır. Ancak eleştiri;  çoğu zaman güç ve siyasi iktidarları rahatsız eden, “çizdikleri sınırlar” içinde kullanılmasını istedikleri gri bir alandır… Eleştiri kültürüne karşı tahammülsüz tavır takınanlar, eleştiri kültürünü geliştiremezler. Eleştirilmekten çekinmemek ve korkmamak gereklidir. Eleştiri korkusu, hayatımızı kısıtlayan bir zincir gibidir. Bu zincirleri kırmak, öncelikle kendimize olan güvenimizi pekiştirmek ve eleştirileri doğru analiz etmekle mümkündür. Her eleştiriyi bir öğrenme fırsatı olarak görmek kendimizi geliştirmenin önemli bir anahtarıdır.  Unutmayalım ki; kendi değerimizi bilmek ve bu değeri savunmak, eleştirilerin üstesinden gelmenin en etkili yoludur. Hayat, başkalarının ne dediğiyle değil, bizim ne yapmaya cesaret ettiğimizle şekillenir. Eleştirileri aşmak, cesur adımlar atmak ve kendimizi özgürce ifade etmek, bizi gerçek potansiyelimize ulaştıracaktır. Eleştiri kültürünün bir toplumda yerleşmesi, o toplumun geleceği açısından ihmal edilmemesi gereken bir yapılanmadır. Bu kültür öncelikle ailede başlamalı, eğitim ve öğretim hayatının safhalarına uygun olarak; okullarda bireyler eleştirel kültürle beslenmeli ve bizlerde atılan adımların öncüsü ve destekçisi olmalıyız. Evet, biz zülfüyâre dokunacağız, eleştireceğiz… Unutmayınız: “Eleştirilmeyi kendini aşağılama olarak görenler; bir ömür yanlışlarına takdir bekleme paranoyası içinde yaşarlar. Takdir kendini sorgulayanların hakkı…” Sevgiyle, saygıyla, dostça kalın…
Ekleme Tarihi: 06 Mayıs 2026 -Çarşamba
Hakan Genç

ELEŞTİRİ KÜLTÜRÜ

Bazen gördüklerimiz ve aldığımız bilgiler çerçevesinde, siyasetçiler, kamu kurumları, kamu görevlileri veya diğer kişilerin yaptığı işlerle ilgili olarak eleştirel yazılar yazıyoruz.

Amacımız burada eleştiriye muhatap olan kimliklerin yapmış olduğu iş ve eylemleriyle ilgili olarak, kamuoyunun doğru olarak bilgilendirilmesi, yönlendirilmesi adına üçüncü bir göz olarak, bir fikir veya düşünce beyanı ortaya koymaktır.

Bazen yaptığımız eleştirilerle ilgili olarak; hemen bir husus ön plana çıkar ve bir dayatma olarak sunulur: “Eleştiri yapıcı olmalıdır.”

Gerçekten de "yapıcı eleştiri" ne demek? Ciddi planda bir karşılığı var mıdır?

Bir eleştiriyi yapıcı kılan nedir ve nasıl bir yapıcı nitelik kazanır? Bu durum eleştirinin muhatabının onu algılayabilme, anlama ve uygulama kapasitesiyle ilgilidir. Ben eleştiriyi, doğru bulmadığım bir şey için yaparım. Eğer bu eleştiriyi yaptığım kişi ya da kurum ben-merkezci değilse bu eleştiriyi değerlendirir, ikna olur, yanlışını düzeltir ise; eleştiri yapıcı nitelik kazanır.

Bu haliyle yapıcı bir nitelik kazanan eleştirel bakış ve düşünce, bireylerin, toplumların, kurumlarımızın gelişmesiyle birlikte; yenilikçi düşünce ortamının ve toplumda eleştiri kültürünün gelişmesine de büyük katkı sunar.

 Eleştirinin olmadığı yerde, yenileşmeden ve rekabetten de söz edilemez. Bu nedenle konulara eleştirel yaklaşım her zaman; gelişmenin, geliştirmenin anahtarı olarak kabul edilmeli, yaratıcılığı ve yeniliği besleyen bir olgu olarak düşünülmelidir.

Eleştirel düşünce ve ifadeler, gözleme, bilgiye dayalı, sonuç ve çözüm odaklı olmalıdır.  Yoksa dayanaksız,  bilgi, belge olmaksızın yapılan eleştirinin yapıcı olmasını beklemek de safdillik olur.

Hukuki zeminden uzaklaşan, “laf olsun torba dolsun” şeklinde veya kişisel husumet ve şahsi ihtiraslara bağlı olarak yapılan eleştiriler; çoğu kez dedikodu, asılsız suçlama ve şikâyet, saldırı,  dışlama vb. nitelikler taşımaktan öteye geçmez. Bu tip eleştirilerin; sorgulayan, araştıran kişiler ve toplum nezdinde bir karşılık bulması da mümkün değildir.

Bir vatandaş olarak, bazen de bir köşe yazarı duyarlılığı çerçevesinde, sürekli olarak vatandaşlarımızla, siyasetçi, iş adamı, esnaf, gazeteci vb. birçok dostlarımızla şehrin ve ülkemizin genel durumu hakkında sohbetler ediyoruz. Sohbet hemen, direk olarak şehri veya ülkeyi idare edenlerin yapmakta oldukları iş ve işlemlere, eylemlere gelmektedir.

Bu kapsamda;

Ülkenin sorunları, yapılan işlerin, yatırımların, yanlış olduğu veya yapılan işlerin doğruluğu, hatta gecikmiş bir yatırım, bir iş olduğu konularının yanında; kamu görevlilerinin ahlaki ve hukuka uygun olmayan davranışları da sürekli olarak konuşulur, tartışılır ve bazen de bu konularda farklı kesimlerden bildirimler alınır. 

 Bizlerde;  kamu işi yapmakta olduğumuzun bilinci ile şehri ve ülkeyi yönetenlerin, kamu görevlilerinin yapmış oldukları eylemleri, işleri, yatırımları, halka doğru ve şeffaf olarak aktarmak ve aydınlatmak görevi çerçevesinde, somut bilgiler dâhilinde, köşe yazısı yazmakta veya haber yapmaktayız.

Yazmış olduğumuz köşe yazısından kaynaklı, vatandaşlarımız tarafından yapılan teşekkürlerin yanında; kurum yöneticileri, siyasi oluşumlar ve yandaşlarından aldığımız karşı eleştiri, hakaret, tehdit, filli saldırı, hedef gösterilme, kurum yöneticilerinin telefonlarımıza dahi bakmaması vb. olumsuz davranış ve tutumlar ile karşı karşıya kalıyoruz.

Bazen de soruşturmalarla…

Bilinen bir söylem vardır “eleştirmek özgürleştirir.” Bu sebeple eleştiri ifade hürriyeti bağlamında;  özgürlükler rejimi demokrasilerin olmazsa olmazıdır. Ancak eleştiri;  çoğu zaman güç ve siyasi iktidarları rahatsız eden, “çizdikleri sınırlar” içinde kullanılmasını istedikleri gri bir alandır…

Eleştiri kültürüne karşı tahammülsüz tavır takınanlar, eleştiri kültürünü geliştiremezler.

Eleştirilmekten çekinmemek ve korkmamak gereklidir. Eleştiri korkusu, hayatımızı kısıtlayan bir zincir gibidir. Bu zincirleri kırmak, öncelikle kendimize olan güvenimizi pekiştirmek ve eleştirileri doğru analiz etmekle mümkündür.

Her eleştiriyi bir öğrenme fırsatı olarak görmek kendimizi geliştirmenin önemli bir anahtarıdır.

 Unutmayalım ki; kendi değerimizi bilmek ve bu değeri savunmak, eleştirilerin üstesinden gelmenin en etkili yoludur. Hayat, başkalarının ne dediğiyle değil, bizim ne yapmaya cesaret ettiğimizle şekillenir. Eleştirileri aşmak, cesur adımlar atmak ve kendimizi özgürce ifade etmek, bizi gerçek potansiyelimize ulaştıracaktır.

Eleştiri kültürünün bir toplumda yerleşmesi, o toplumun geleceği açısından ihmal edilmemesi gereken bir yapılanmadır. Bu kültür öncelikle ailede başlamalı, eğitim ve öğretim hayatının safhalarına uygun olarak; okullarda bireyler eleştirel kültürle beslenmeli ve bizlerde atılan adımların öncüsü ve destekçisi olmalıyız.

Evet, biz zülfüyâre dokunacağız, eleştireceğiz…

Unutmayınız: “Eleştirilmeyi kendini aşağılama olarak görenler; bir ömür yanlışlarına takdir bekleme paranoyası içinde yaşarlar. Takdir kendini sorgulayanların hakkı…”

Sevgiyle, saygıyla, dostça kalın…

Yazıya ifade bırak !
Okuyucu Yorumları (10)

Yorumunuz başarıyla alındı, inceleme ardından en kısa sürede yayına alınacaktır.

Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve 1923tv.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Mehmet erkorkmaz
(06.05.2026 09:57 - #1941)
Yakıcı bir eleştri yazısı olmuş, yüreğinize sağlık.
Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve 1923tv.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
(0) (0)
Mehmet Kök
(06.05.2026 10:24 - #1942)
Eline emeğine sağlık
Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve 1923tv.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
(0) (0)
Kemal sönez
(06.05.2026 10:27 - #1943)
Kalemine sağlık Komutanım.
Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve 1923tv.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
(0) (0)
Adil Ayaz
(06.05.2026 10:38 - #1944)
Tebrikler Hakan Genç dostum
Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve 1923tv.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
(0) (0)
Ali ibili
(06.05.2026 10:51 - #1945)
Sayın komutanım, kaleminize ve emeğinize sağlık, saygılar sunarım.
Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve 1923tv.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
(0) (0)
Oral Torun
(06.05.2026 10:59 - #1946)
Eleştirinin gerçek anlamını ve toplumsal gelişimdeki yerini son derece net ve güçlü bir şekilde ortaya koyan etkileyici bir yazı olmuş. Düşünce özgürlüğü ile sorumluluk dengesini bu kadar iyi anlatan metinler her zaman değerli ve yol göstericidir.Kaleminize sağlık Hakan bey.
Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve 1923tv.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
(0) (0)
Hakan Taşkesen
(06.05.2026 11:19 - #1947)
Ellerine sağlık. Yine güzel bir konuyu ele almışsın. Yapılan eleştiriyi, daha iyisi için bir gelişim fırsatı ve hataların düzeltilebilmesi için bir şans olarak gören yöneticilerin yönettiği bir ülkede yaşamak dileğimle...
Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve 1923tv.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
(0) (0)
Salih Alpman
(06.05.2026 11:27 - #1948)
Biat kültürünün hakim olduğu, büyük biraderin her şeyi düşündüğü, herşeye tek başına karar verdiği toplumlarda eleştiri kültürü gelişemez. Eleştiri kültürü özgür ortamlarda hayat bulur. Selamlar...
Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve 1923tv.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
(0) (0)
Kod adı Mo...
(06.05.2026 12:23 - #1949)
Tebrik ederim, çok doğru tespitler. Kırmadan, dökmeden, incitmeden!..
Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve 1923tv.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
(0) (0)
Ertuğrul memiş
(06.05.2026 13:44 - #1950)
Fikrine emeğine sağlık abim
Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve 1923tv.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
(0) (0)
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır, sitemizi kullanarak çerezleri kabul etmiş saylırsınız.