Danıştay’dan Büyük Menderes Deltası için kritik karar

Aydın’ın Didim ve Söke ilçeleri sınırlarında bulunan Büyük Menderes Deltası’nın koruma statüsünün değiştirilmesine ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı yargıya takıldı. TMMOB’un açtığı davada Danıştay 4. Dairesi, işlemin uygulanması halinde giderilmesi güç veya imkânsız zararların doğabileceğini belirterek yürütmenin durdurulmasına karar verdi.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB), Büyük Menderes Deltası Doğal Sit Alanı’nın koruma statüsünde yapılan değişikliğe karşı açtığı davada önemli bir karar elde etti. Didim ve Söke sınırları içerisinde bulunan ve geçmişte 1. derece doğal sit statüsünde yer alan Büyük Menderes Deltası’nın bir bölümünün, 2 Ağustos 2023 tarihli ve 7463 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile “kesin korunacak hassas alan” sınırları dışında bırakılması üzerine TMMOB, kararın iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle Danıştay’a başvurmuştu. BİLİRKİŞİ RAPORU BELİRLEYİCİ OLDU Danıştay 4. Dairesi, dosyadaki belgelerin yanı sıra bölgede yapılan keşif ve bilirkişi incelemesini değerlendirdi. Kararda Büyük Menderes Havzası ve deltasının, farklı ekolojik alanları nedeniyle dünya çapında nadir bir ekosistem niteliğinde olduğuna dikkat çekildi. Bölgede ulusal ve uluslararası ölçekte dar yayılış gösteren türlerin yanı sıra kritik, tehlikede ve duyarlı kategorilerinde bulunan bitki ve hayvan türlerinin yaşadığı belirtildi. Yaklaşık 110 kilometrekarelik alanın geçmişte en üst koruma düzeyi olan 1. derece doğal sit statüsünde bulunduğu da kararda hatırlatıldı. KORUNACAK ALAN BİLİMSEL GEREKÇE OLMADAN DARALTILDI Danıştay kararında dikkat çeken noktalardan biri de koruma sınırlarının nasıl belirlendiği oldu. 2016 yılında hazırlanan Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Raporu’nda (ETBAR) 7 bin 400,55 hektarlık alanın “kesin korunacak hassas alan” olması önerilirken, bu alanın yeterli bilimsel kriter ortaya konulmadan 7 bin 210 hektara düşürüldüğü belirtildi. Deltanın kuzey ve doğusunda yaklaşık 27 kilometrekarelik bölümün ise “nitelikli doğal koruma alanı” statüsüne dönüştürüldüğü kaydedildi. Bilirkişi raporunda bu bölgede gerçekleştirilecek faaliyetlerin sulak alanı olumsuz etkileyebileceği, doğal ekosistemlere ve burada yaşayan türlere zarar verebileceği ve peyzaj bütünlüğünü bozabileceği tespitlerine yer verildi. DANIŞTAY: HUKUKA UYGUNLUK BULUNMADI Danıştay 4. Dairesi, koruma alanının önceki durumuna ve bilimsel rapordaki öneriye kıyasla daha dar tutulmasını teknik ve bilimsel açıdan uygun bulmadı. Daire, 2 Ağustos 2023 tarihli ve 7463 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nda hukuka uygunluk bulunmadığı ve kararın uygulanması durumunda “giderilmesi güç veya imkânsız zararların” ortaya çıkabileceği sonucuna vardı. Bu gerekçelerle dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı’nın yürütmesinin durdurulmasına karar verildi. Karar, iptal davasının esasına ilişkin nihai hüküm değil; dava konusu işlemin uygulanmasını yargılama sürecinde durduran ara nitelikte bir karar. TMMOB, davayı Büyük Menderes Deltası’nın ekolojik bütünlüğünün ve yüksek koruma statüsünün korunması gerektiği gerekçesiyle açmıştı.