DİDİM’DE DÜŞÜNCE, SANAT VE DEMOKRASİNİN İKİ GÜNLÜK BULUŞMASI

Didim Belediyesi ve Livaneli Vakfı iş birliğiyle düzenlenen Didyma V. Uluslararası Akdeniz Edebiyat Günleri, iki gün boyunca Türkiye ve dünyanın farklı ülkelerinden yazarları, akademisyenleri, sanatçıları ve siyasetçileri Didim’de buluşturdu. Apollon Tapınağı’ndan Miletos’un düşünce mirasına uzanan etkinlik, konferans programından Müzikli Seyirlik‘e kadar uzanan zengin programıyla Didim’in kültür yaşamında kalıcı bir iz bıraktı.

Didim Belediyesi ve Livaneli Vakfı iş birliğiyle bu yıl beşincisi düzenlenen Didyma V. Uluslararası Akdeniz Edebiyat Günleri, “Düşünce, Yaratı, Demokrasi” temasıyla iki gün boyunca düşünceyi, edebiyatı, sanatı ve demokrasiyi aynı zeminde buluşturdu. Apollon Tapınağı‘nın görkemli atmosferinde başlayan etkinlik; konferans oturumları, söyleşiler, özel gösterimler ve Müzikli Seyirlik programıyla devam ederken, Türkiye’nin ve farklı ülkelerin önemli yazarları, akademisyenleri, sanatçıları ve siyasetçileri Miletos’un insanlığa armağan ettiği akıl ve sorgulama mirasını yeniden konuşmak üzere Didim’de bir araya geldi. Konferans oturumları Didim Belediyesi YouTube hesabından canlı yayınlanırken, etkinlik yalnızca salondaki katılımcılara değil, dünyanın farklı noktalarındaki izleyicilere de ulaştı. DÜNYANIN BİLİNEN EN ESKİ ŞARKISI APOLLON TAPINAĞI’NDA YENİDEN YANKILANDI Açılış gecesinin en unutulmaz anlarından biri, günümüze eksiksiz notalarıyla ulaşan dünyanın bilinen en eski müzik eseri kabul edilen Seikilos Yazıtının, Yunanistan’ın önemli seslerinden Betty Harlafti tarafından seslendirilmesi oldu. Yaklaşık iki bin yıl önce bu coğrafyada yazılan eser, Ferhat Livaneli Orkestrası eşliğinde Apollon Tapınağı’nın tarihi atmosferinde yeniden hayat bulurken; tarihin, müziğin ve edebiyatın aynı sahnede buluştuğu bu özel an, etkinliğin simge anlarından biri olarak hafızalara kazındı. İKİ BİN YILLIK BİR MESAJ “Yaşadığın sürece parılda. Hiçbir şeye fazla üzülme. Hayat kısa bir andır. Zaman ise her şeyi alıp götürür.” Yaklaşık iki bin yıl önce Seikilos tarafından taşa kazınan bu dizeler, Didyma V. Uluslararası Akdeniz Edebiyat Günlerinin açılışında Apollon Tapınağı’nda yeniden yankılanarak, etkinliğin “Düşünce, Yaratı, Demokrasi” temasıyla güçlü bir anlam bütünlüğü oluşturdu. “AKLIN BÜYÜK YOLCULUĞUNUN BAŞLADIĞI TOPRAKLARDAYIZ” Didim Belediye Başkanı Hatice Gençay, açılış konuşmasında Didim’in yalnızca bir turizm kenti olmadığını; insanlığın düşünce ve aydınlanma yolculuğunda önemli bir yere sahip olduğunu vurguladı. Miletos’ta binlerce yıl önce başlayan sorgulama ve akıl yürütme geleneğinin bugün de insanlığa ışık tuttuğunu belirten Hatice Gençay, konferans programının açılışında ise bilgiye erişimin arttığı günümüzde düşünce özgürlüğü, yaratıcılık, kültürel çoğulculuk ve demokrasi üzerine yeniden düşünmeye ihtiyaç duyulduğunu ifade ederek, Didim’in düşüncenin özgürce dolaşabildiği ortak bir zemine ev sahipliği yapmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi. “BU COĞRAFYA FELSEFENİN VE BİLİMİN MERKEZİ” Türkiye Cumhuriyeti Eski Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Murat Karayalçın, Didim ve Miletos coğrafyasının dünya düşünce tarihindeki önemine dikkat çekerek, bu toprakların yüzyıllar boyunca felsefenin, bilimin ve özgür düşüncenin merkezi olduğunu söyledi. Konferans oturumlarında ise demokrasinin yalnızca seçimlerden ibaret olmadığını belirten Karayalçın, halkın karar alma süreçlerine daha güçlü katılımını sağlayacak demokratik modellerin geliştirilmesi gerektiğini vurguladı. “MİLETOS’TAN AYDINLANMAYA UZANAN YOL AKLIN YOLUDUR” Didyma V. Uluslararası Akdeniz Edebiyat Günlerinin açılış gecesi, aynı zamanda 20 Haziran’da 80. yaşına giren Zülfü Livaneli için de anlamlı bir ana dönüştü. Livaneli, doğum gününü Apollon Tapınağı’nın iki bin yıllık sütunları arasında, sanatseverlerin ve dostlarının alkışları eşliğinde karşıladı. Açılış konuşmasında Apollon Tapınağı ile Miletos arasındaki tarihsel ilişkiye dikkat çeken Zülfü Livaneli, insanlık tarihinin en önemli düşünsel kırılmalarından birinin bu coğrafyada yaşandığını belirterek, Miletos’ta filizlenen sorgulama geleneğinin yüzyıllar sonra Aydınlanma düşüncesine uzanan yolu açtığını ifade etti. Konferans programında ise düşünce, yaratı ve demokrasinin birbirinden ayrılamayacağını vurgulayan Livaneli, “Düşünce olmadan yaratı nasıl olacak?” sözleriyle özgür düşüncenin yaratıcı üretimin temelini oluşturduğunu dile getirdi. “DİDİM, DÜŞÜNCE VE DEMOKRASİ TARİHİNİN ÖNEMLİ DURAKLARINDAN BİRİ” Livaneli Vakfı İlk Genel Sekreteri Şule Bucak, Apollon Tapınağı ile Miletos arasındaki tarihsel bağa dikkat çekerek, Didim’in yalnızca bir inanç merkezi değil; düşünce, bilim ve demokrasi tarihinin de önemli merkezlerinden biri olduğunu söyledi. Şule Bucak, etkinliğin temasının bu kadim coğrafyanın tarihsel birikimiyle güçlü bir bağ kurduğunu belirterek, özgür düşünce ve yaratıcılık üzerine yürütülecek tartışmalar için Didim’in eşsiz bir zemin sunduğunu ifade etti. DÜŞÜNCE VE DEMOKRASİ ÜZERİNE ULUSLARARASI BİR BULUŞMA Etkinliğin ikinci gününde gerçekleştirilen konferans programında, Yunanistan Eski Başbakanı ve Sosyalist Enternasyonal Onursal Başkanı George Papandreou, video mesajıyla katılımcılara seslenerek, demokrasinin korunması gereken bir anıt değil, her gün yeniden üretilen yaşayan bir pratik olduğunu ifade etti. İspanyol yayıncı Joan Tarrida, Akdeniz’in iki yakasının birbirini daha yakından tanıması gerektiğini vurgularken; Çek romancı Monika Zgustova, edebiyatın en zor zamanlarda bile insan onurunu, sevgiyi ve umudu yaşatan en güçlü alanlardan biri olduğunu söyledi. Eski Turizm Bakanı Bahattin Yücel, Didim ve çevresinin bütün insanlığın ortak kültürel mirasına ev sahipliği yaptığını belirterek, bu mirasa emanetçilik yaptığımızı ifade etti. Prof. Dr. Onur Bilge Kula, Anadolu’nun dünya kültürünün temel kaynak coğrafyalarından biri olduğunu anlatırken; Prof. Dr. Doğan Göçmen ise Miletos düşüncesinin insanlığın ortak aklının temellerini oluşturduğunu belirterek, felsefenin özgürlüğün bilimi olduğunu vurguladı. MÜZİK, EDEBİYAT VE DÜŞÜNCE AYNI SAHNEDE BULUŞTU Kapanış programı öncesinde, yönetmen Nebil Özgentürk’ün “Livaneli: Bir İnsanın ve Bir Ülkenin Hikâyesi” belgeseli Ege Bölgesi’nde ilk kez Didim’de gösterildi. Tanınmış oyuncu Engin Hepileri’nin anlatımıyla gerçekleştirilen Müzikli Seyirlik programında, Ferhat Livaneli Orkestrası eşliğinde Betty Harlafti, Erdem Şimşek, Koray Polat ve Mehmet Yenigün sahne aldı. Sunuculuğunu Başak İkiz’in yaptığı programlar kapsamında etkinliğe katkı sunan konuşmacılara plaketleri takdim edilirken, tüm konukların katılımıyla çekilen aile fotoğrafıyla Didyma V. Uluslararası Akdeniz Edebiyat Günleri sona erdi. DİDYMA’DAN GELECEĞE BIRAKILAN KALICI BİR İZ İki gün boyunca yalnızca konferansların gerçekleştirildiği bir etkinlik olmanın ötesine geçen Didyma V. Uluslararası Akdeniz Edebiyat Günleri; Miletos’un akıl mirasını, Apollon Tapınağı’nın tarihsel belleğini ve Akdeniz’in ortak kültürünü aynı zeminde buluşturarak Didim’in uluslararası kültür kimliğine önemli bir katkı sundu. Düşüncenin özgürce dolaşabildiği, sanatın toplumları birbirine yaklaştırdığı ve demokrasinin ortak değer olarak yeniden tartışıldığı bu buluşma; Didim’den yükselen evrensel bir kültür çağrısı olarak hafızalarda yerini aldı. Yaklaşık iki bin yıl önce Seikilos’un taşa ve notalara emanet ettiği yaşam çağrısı, bu kez Didyma’da düşünceye, edebiyata ve demokrasiye verilen ortak bir söz olarak yeniden yankılandı.