Devlet Affeder, Toplum Öder. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası açık bir hüküm içerir: “Genel ve özel af istisnadır.”   Ancak Cumhuriyet’in ilanından bu yana geçen 102 yılda, bu ülkede 12 kez büyük af çıkarıldı. Bu aflar sonucunda yaklaşık 1 milyon 300 bin hükümlü cezaevlerinden tahliye edildi.   Ortaya çıkan tablo şudur: Anayasa “istisna” derken, pratikte her 10–15 yılda bir af gelen bir ülkeden söz ediyoruz.   Ve bugün, sokak ortasında işlenen cinayetleri, pazar yerinde bıçaklanan çocukları, kadınlara yönelen sistematik şiddeti konuşuyorsak; bu tabloyla yüzleşmeden tek bir adım ilerleyemeyiz.   Cinayetler Tesadüf Değil   Son haftalarda Türkiye’nin farklı şehirlerinde yaşanan cinayetlerin ortak bir noktası var: Fail profilleri.   Bu faillerin önemli bir bölümü; – Daha önce ağır suçlardan hüküm giymiş, – Cezaevine girip çıkmış, – Af ya da af niteliğindeki düzenlemelerle serbest kalmış kişiler.   Bu artık bir istisna değil, tekrarlayan bir modeldir.   Toplumda giderek büyüyen şu cümle boşuna kurulmadı:       “Suçun bir bedeli yok.”   Çünkü gerçekten de yok.   Af Kültürü Ne Yaptı?   Af, Türkiye’de bir hukuk aracı olmaktan çıktı; bir yönetim refleksine dönüştü.   Cezaevleri dolduğunda, yargı sistemi tıkandığında, sosyal baskı arttığında…   Kalıcı çözüm üretmek yerine toplu tahliye tercih edildi.   Bu tercihin bedelini ise: – Mağdur aileler ödedi, – Sokaktaki yurttaş ödedi, – En sonunda da adaletin kendisi ödedi.   Bir cinayet davasında “iyi hâl” indirimiyle sarsılan vicdan, bir af yasasıyla tamamen yıkıldı.   Peki Neden Her İktidar Af Çıkarıyor?   Çünkü af, yönetememenin en kolay yoludur.   – İnfaz sistemini reforme etmek zordur, – Cezaevlerini rehabilitasyon merkezine dönüştürmek maliyetlidir, – Suçun sosyolojik nedenleriyle yüzleşmek cesaret ister.   Af ise kolaydır. Bir imzayla binlerce dosya kapanır.   Ama dosyalar kapanırken, toplumsal travmalar açılır.   Af Yerine Ne Yapılmalıydı?   Eğer gerçekten bir hukuk devleti hedeflenseydi:   – Cezanın kesinliği sağlanmalıydı, – Tekrar eden suçlarda mutlak infaz uygulanmalıydı, – Ağır suçlarda “erken çıkış” ihtimali tamamen kaldırılmalıydı, – Mağdur merkezli bir adalet anlayışı kurulmalıydı.   Bunların hiçbiri yapılmadı. Onun yerine, aflarla günü kurtarma tercih edildi.   Sonuç: Güvensiz Bir Toplum   Bugün Türkiye’de insanlar çocuklarını sokağa gönderirken tedirgin. Kadınlar gece yürürken korkuyor. Toplumun ortak duygusu şu: “Devlet bizi koruyamıyor.”   Bu duygunun kaynağı bireysel suçlar değil; sistematik cezasızlık.   Bir ülkede af istisna olmaktan çıkmışsa, orada adalet zedelenmiştir.   Adalet zedelendiyse, hiç kimse gerçekten güvende değildir.